Arcybractwo Męki Pańskiej, które znane jest też jako Bractwo Dobrej Śmierci, jest jedną z najbardziej tajemniczych organizacji religijnych w Polsce.

Zostało założone w 1595 roku, a jego członkowie – wyłącznie mężczyźni – mają kontemplować mękę Chrystusa, jego śmierć i zmartwychwstanie.

Działa ono nieprzerwanie aż do dzisiaj przy kościele ojców Franciszkanów w Krakowie.

Od początku swego istnienia bractwo cieszyło się dużą popularnością i było jednym z najważniejszych stowarzyszeń religijnych w Krakowie. Należeli do niego mieszczanie, duchowni, a nawet królowie. Spośród królów jego członkami byli m.in. Zygmunt III Waza, Władysław IV, Jan Kazimierz, Jan III Sobieski. Anonimowość uczestnictwa zapewniają stroje: czarne habity i kaptury z wyciętymi otworami na oczy, które są stosowane do dzisiaj.

Orszak Bractwa Męki Pańskiej. Ilustracja Jana Matejki z Ubiorów w Polsce, 2. poł. XIX wieku.

Orszak Bractwa Męki Pańskiej. Ilustracja Jana Matejki z Ubiorów w Polsce, 2. poł. XIX wieku.

Arcybractwo działało przede wszystkim w okresie wielkiego postu, kiedy to bracia prowadzili liturgię w każdy piątek. Przywilejem bractwa było w Wielki Czwartek prawo do wykupywania z więzienia dłużników oraz, zgodnie z przywilejem nadanym przez Władysława IV, uratowanie jednego skazańca od śmierci (przywilej ten utracili po rozbiorach Polski). Ocalony brał potem udział w procesji, idąc między dwoma braćmi. W jednej ręce niósł zapaloną świecę, w drugiej trupią czaszkę. Bracia nieśli insygnia Męki Pańskiej, a podpierali się laskami zakończonymi trupimi czaszkami. W Wielki Piątek Arcybractwo odbywało procesję do siedmiu wybranych kościołów krakowskich.

Członkowie bractwa prowadzili także szeroką działalność charytatywną i społeczną: opiekowali się więźniami, młodzieżą rzemieślniczą, a także ubogimi i chorymi. Do umierających sprowadzali kapłanów, a zmarłym urządzali pogrzeby, stąd druga nazwa stowarzyszenia – Arcybractwo Dobrej Śmierci.

Również współcześnie w każdy piątek Wielkiego Postu (ok. godziny 17.00) można wziąć udział w wyjątkowym nabożeństwie pasyjnym celebrowanym przez członków bractwa, którzy odbywają tzw. Procesję Jerozolimską, czyli nabożeństwo upamiętniające odnalezienie krzyża Chrystusa przez św. Helenę oraz rozważają piętnaście scen Męki Pańskiej:

  • Modlitwę w Ogrójcu
  • Pocałunek Judasza
  • Sąd Annasza
  • Sąd Kajfasza
  • Sąd Sanhedrynu, Piłata i Heroda
  • Obnażenie i ubiczowanie
  • Cierniem koronowanie i okrycie szkarłatnym płaszczem
  • Skazanie na śmierć krzyżową
  • Niesienie Krzyża
  • Przybicie do Krzyża
  • Pojenie żółcią i octem
  • Oddanie Ducha
  • Przebicie włócznią
  • Zdjęcie z Krzyża
  • Złożenie do grobu

Pomiędzy poszczególnymi rozważaniami bracia śpiewają refren: Memento homo mori – Pamiętaj człowiecze na śmierć, a za grzechy pokutuj. Twarze mają zakryte spiczastymi kapturami. Członek bractwa o najdłuższym stażu niesie krzyż. Dwaj najstarsi wiekiem bracia niosą umieszczone na drewnianych drzewcach czaszki mężczyzny i kobiety. Oni jako jedyni mają odsłonięte twarze. W czasie śpiewania psalmów pokutnych uczestnicy nabożeństwa klęczą, a członkowie bractwa leżą na ziemi krzyżem. Po odśpiewaniu Gorzkich Żali i kazaniu pasyjnym, nabożeństwo kończy się ucałowaniem relikwii Krzyża Świętego.

Procesja przed kościołem OO. Franciszkanów w Krakowie.

Procesja przed kościołem OO. Franciszkanów w Krakowie.

Uczestnictwo w nabożeństwie Arcybractwa Męki Pańskiej, do którego w dzisiejszych czasach należy około 20 osób, jest niezwykłą okazją do doświadczenia dawnego Krakowa wraz z jego religijnymi tradycjami.

Oceń artykuł
Sending
User Review
5 (2 votes)