Małopolska – region pełen ciekawych miejsc w Polsce

Małopolska stanowi krainę historyczną, która rozciąga się (czasami tylko częściowo) na województwa: małopolskie, śląskie, łódzkie, lubelskie, świętokrzyskie, podkarpackie oraz mazowieckie. Jakkolwiek więc ów obszar kulturowy  jest rozległy, w społecznej świadomości utożsamiany bywa jedynie z województwem małopolskim.

Cechują je stosunkowo niewielkie rozmiary, z którymi  kontrastuje wysoka gęstość zaludnienia. Województwo małopolskie graniczy nie tylko z innymi regionami w kraju (woj. podkarpackie na wschodzie, śląskie na zachodzie oraz świętokrzyskie na północy), ale i ze Słowacją, a konkretnie regionem żylińskim oraz preszowskim. W ramach obszaru administracyjnego wyróżnić można trzy euroregiony: Karpacki, Tatrzański oraz Beskidzki. Wyjątkowe położenie sprawia, że w województwie małopolskim nie brakuje parków narodowych, zajmujących łącznie ponad 400 km2, oraz parków krajobrazowych, w liczbie aż 11, a także pomników przyrody, liczonych nie w setkach, a tysiącach. Województwo małopolskie rozciąga się również w niewielkim stopniu na dwie inne krainy, których zwiedzenie może dostarczyć niezapomnianych wrażeń – Orawę oraz Spisz.

Małopolska jako historyczny region  jest zróżnicowana zarówno pod względem ukształtowania krajobrazu, jak i zachowanych tradycji. Jednym z najciekawszych miejsc w Polsce jest stolica Małopolski – Kraków oraz jego liczne atrakcje turystyczne. Nie należy jednak zapominać o innych częściach regionu jak:
obszary górskie, obejmujące m.in. Tatry, Beskidy i Pieniny z przełomem Dunajca;
obszary wyżynne z Jurą Krakowsko – Częstochowską z zachowanymi ostańcami, jaskiniami oraz unikatem na skalę europejską – Pustynią Błędowską;
obszary nizinne, do których należy m.in. Kotlina Oświęcimska;
mierzący 1500 km Małopolski Szlak Architektury Drewnianej, z setkami obiektów godnych zobaczenia;

W okręgu małopolskim warte zwiedzenia są także Tarnów oraz Nowy Sącz (położony w Kotlinie Sądeckiej oraz widłach Dunajca i Kamienicy Nawojowskiej), w województwie śląskim: Częstochowa (z najsłynniejszym sanktuarium maryjnym w Polsce), Bielsko – Biała (położone u stóp Beskidów). Z kolei w województwie lubelskim: Lublin (określany mianem Paryża północy) oraz Puławy , a w świętokrzyskim jego stolica – Kielce. Już na podstawie tego podsumowania można zauważyć, jak bardzo zróżnicowana jest Małopolska. Poszczególne regiony kulturowe to: Zagłębie Krakowskie, Podhale, Żywiecczyzna, Sądecczyzna, Powiśle Lubelskie, Ziemia Sandomierska oraz Zagłębie Dąbrowskie.

Małopolska – kilka faktów z historii

Regionalną historię upamiętniają nie tylko unikalne zabytki Krakowa. Choć to nie najstarsze miasto w Polsce, z pewnością jest jednym z najpiękniejszych. Małopolska posiada korzenie sięgające znacznie dalej – czego ostateczne potwierdzenie uzyskano w tym roku, kiedy to studenci z Uniwersytetu Jagielońskiego dokonali historycznego odkrycia na Górze Zyndrama. Nazwa góry pochodzi od imienia polskiego rycerza – Zyndrama, który brał udział w bitwie pod Grunwaldem. O innych największych i najciekawszych polach bitewnych w Polsce możesz przeczytać tutaj.

Obecność osiedla obronnego w Maszkowicach (Ziemia Łącka, niedaleko Nowego Sącza) znana była już od końca XIX wieku, niemniej współcześnie udało się ustalić, iż wzniesienia stanowią jeden z najstarszych przykładów muru z kamienia w historii budownictwa na ziemiach całego Starego Kontynentu. Liczą sobie one ponad 4000 lat i stanowią miejsce w Polsce, które warto zwiedzić. Odkrycie to jest dość istotne gdyż do tej pory najstarszymi kamiennymi obiektami architektonicznymi w tej części Europy były kościoły datowane na X wiek. Wykopaliska z Maszkowic są od nich starsze o 2500 lat.

Jan Matejko. Zyndram. Maszkowice.

Jan Matejko. Zyndram. Maszkowice.

 

Jan Matejko

[Public domain], via Wikimedia Commons

 

Kultura małopolska na weekend – zróżnicowanie i integracja

Na przestrzeni wieków Małopolska była wzbogacana o kolejne wpływy kulturowe dzięki mniejszościom narodowym, etnicznym czy wyznaniowym. Miasta regionu są postrzegane jako najciekawsze miejsca w Polsce. Od lat są domem zarówno dla Polaków, jak i Łemków, Ormian, Romów, Słowaków, Ukraińców i Żydów. Źródłem atrakcji pozostaje nie tylko Kraków, ze słynnymi festiwalami i rozmaitymi imprezami (m.in. Festiwalem Kultury Żydowskiej, Festiwalem Teatrów Ulicznych czy konkursem na Najpiękniejszą Szopkę Krakowską), ale i miejsca takie jak:

  • Zakopane, gdzie odbywa się Międzynarodowy Festiwal Ziem Górskich;
  • Bukowina Tatrzańska z Góralskim Karnawałem łączącym ludowe tradycje, tańce i kolędowanie;
  • Wieliczka, gdzie w Muzeum Żup Krakowskich od kilku lat organizowane jest Święto soli, obejmujące inscenizacje „średniowieczne”, pokazy tradycyjnych technik produkcji soli, a także festyn;
  • Tarnów, przyciągający co roku miłośników teatru dzięki jesiennemu, Ogólnopolskiemu Festiwalowi Komedii TALIA;
  • Wisła, Szczyrk, Żywiec, Maków Podhalański i inne okoliczne miasteczka oraz wsie, w których co roku organizowany jest Tydzień Kultury Beskidzkiej, prezentujący szeroko pojęty folklor najmłodszej części Karpat Zachodnich;

Lokalne imprezy to znakomita okazja, by przekonać się, jak zróżnicowanym kulturowo miejscem jest Polska. Na weekend warto wybrać któryś ze szlaków obfitujących w zabytki, czy oferowane przez miasto Kraków atrakcje obejmujące również muzea, teatry, galerie sztuki i inne instytucje kulturalne.

regiony w Polsce. Małopolska. Tarnów.

Regiony w Polsce. Małopolska. Tarnów.

By Jakub Hałun (Own work) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons

 

Regionalne tradycje i atrakcje – Kraków? Nie tylko!

Kultywowane w Małopolsce tradycje mają rozmaite pochodzenie – zarówno chrześcijańskie, jak i inne. Do podstawowych grup etnicznych należą Krakowiacy , Górale, oraz Lachy, ale nie można zapominać o mniejszościach narodowych, tworzących lokalny koloryt.
Wśród wydarzeń kulturalnych nie brakuje tych ściśle powiązanych z obrzędami religii katolickiej (niekiedy wzbogaconych o pogańskie naleciałości). Można wśród nich wyszczególnić m.in.:

  • procesje oraz plenerowe spektakle związane z obchodami Wielkanocy oraz okresu ją poprzedzającego, gdzie do najsłynniejszych należą: procesje z Jezuskiem Palmowym, Misterium Męki Pańskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej, harce Siudej Baby w poniedziałek Wielkanocny w Wieliczce oraz Emaus na krakowskim Salwatorze;
  • bożonarodzeniowe atrakcje, a wśród nich konkurs Szopek Krakowskich oraz dobrze zachowana tradycja odwiedzania domostw przez kolędników (na okolicznych wsiach);

Do największych i najciekawszych imprez o korzeniach niezwiązanych z katolicyzmem można zaliczyć:

  • Tabor Pamięci Romów odbywający się nieopodal Tarnowa;
  • Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie;
  • Święto zabawki ludowej w Stryszewie – gdzie zabawki tworzone są od setek lat;
  • imprezy organizowane w Krakowie przez Bractwo Kurkowe;
  • Pochód Lajkonika odbywający się w mieście już od wieków średnich w Krakowie;
Michał Stachowicz. Obchód Lajkonika. 1818 rok. Regiony polski - Małopolska

Michał Stachowicz. Obchód Lajkonika. 1818 rok. Regiony polski – Małopolska

Michał Stachowicz [Public domain], via Wikimedia Commons

 

Dziedzictwo kulinarne Małopolski

Niekompletnym byłoby poruszanie kwestii dziedzictwa regionu bez wspomnienia o jego kulinarnych zwyczajach oraz produktach tradycyjnych. Wśród tych ostatnich znajdują się niezwykle zróżnicowane pozycje, m.in. : produkty mleczne (bryndza podhalańska, oscypek, żętyca, bundz, lody sądeckie), mięsne (tuszka Gęsi Zatorskiej, Kiełbasa Lisiecka, kiszka z Podstolic, Kabanos wiejski z Andrychowa), rybne (np. Karp Zatorski), warzywa i owoce (np. fasola Piękny Jaś z doliny Dunajca, śliwki suszone łukowickie, jabłka łąckie) oraz wypieki (bajgle z Kazimierza, obwarzanek krakowski, chleb prądnicki, podpłomyki z cebulą), miody, tłuszcze. Łącznie lista obejmuje ponad 100 wyrobów oraz 25 potraw. Ważnym elementem kulinarnego dziedzictwa są również rozmaite nalewki. Szczególnie warto skosztować wybornej łąckiej śliwowicy, jarzębiaku izdebnickiego, balsamu kapucyńskiego czy nalewki łazowskiej – jałowcówki.

Góralskie sery. Regiony w Polsce - Małopolska

Góralskie sery. Regiony w Polsce – Małopolska

By Pawel Swiegoda (Paberu) (Own work) [CC BY-SA 2.5], via Wikimedia Commons

 

Potrawy typowe dla Małopolski wywodzą się z dwóch źródeł – tradycji kulinarnej chłopskiej oraz kuchni dworskiej. Jak łatwo się domyślić, prosta ludność zadowalała się daniami, które można było przygotować z produktów na bazie składników ogólnodostępnych, a więc najtańszych sortów zbóż, kasz, ziemniaków, warzyw strączkowych. Od święta jadano mięso, a przypraw praktycznie nie używano. Kuchnia dworska prezentowała się bardziej okazale, często wykorzystując produkty zarówno rodzime, jak i sprowadzane z zagranicy.

Jako, iż Małopolska jest regionem, gdzie spotykają się różne kultury, znajduje to odzwierciedlenie również w tamtejszych kulinariach. Widoczne są wpływy kuchni żydowskiej, ale też wschodniej czy galicyjskiej. Za najbardziej charakterystyczne dania można uznać: maczankę krakowska, żurek po krakowsku oraz faszerowaną grzybami i kaszą kaczkę, a na Podhalu kwaśnicę na świńskim ryju, kluski scykane czy moskale, z kolei na Żywiecczyźnie – duszonki beskidzkie. Tak szeroki wybór dań i potraw z pewnością można uznać za jeszcze jedną atrakcję Krakowa oraz całej Małopolski.

Sending
User Review
0 (0 votes)