Liczba miast Polski na styczeń 2015 oscylowała w okolicach 915.

Polska jest krajem zurbanizowanym w stopniu umiarkowanym. Na terenie RP znajdują się jednak zarówno miasta o tradycji liczonej w setkach lat, jak i ośrodki, które rozwinęły się stosunkowo niedawno. Nie sposób jednak nie zauważyć, iż sieć miast rozwija się dynamicznie, szczególnie w rejonach większych aglomeracji. Polska coraz częściej jest postrzegana jako teren atrakcyjny turystycznie również za granicą, a niektóre z grodów cieszą się szczególną popularnością wśród obcokrajowców. Systematycznie są również tworzone rankingi najpiękniejszych miejsc w Polsce, do których zalicza się również najstarsze, a co za tym idzie, posiadające największą ilość atrakcji i zabytków miast.

Urbanizacja to pojęcie ogólne i może być postrzegana na co najmniej kilku polach – zarówno jako stopniowe nadawanie kolejnym osadom praw miejskich, przyrost liczby ludności w miastach, ekspansję terytorialną takich obszarów, ale też adaptowanie nowych stylów życia charakterystycznych dla większych aglomeracji.

Kilka słów o historii miast w Polsce

Średniowiecze i renesans…

Pierwsze większe ośrodki miejskie zaczęły na terenie Rzeczypospolitej powstawać około wieku XIII. Średniowiecze to okres, w którym doszło do szczególnej rozbudowy sieci urbanistycznej, dzięki czemu już 300 lat później Polska infrastruktura liczyła prawie 700 grodów. Do największych z nich zaliczano wówczas: Lublin, Kraków, Toruń, Poznań, Elbląg oraz Gdańsk. Miasta stanowiły bardzo istotne ośrodki handlowe, administracyjne, ale posiadały też strategiczne znaczenie w wymiarze obronnym. Otaczające je mury zapewniały bezpieczeństwo również mieszkańcom okolicznych wsi, na wypadek ewentualnych najazdów. Współczesna stolica, Warszawa, została założona jako osada na początku XIV wieku, ale dopiero w wieku XVI gród wraz z Mazowszem wcielono do Królestwa Polskiego. Znaczenie administracyjne oraz kulturowe Warszawy zaczęło się zwiększać pod koniec XVI wieku, kiedy to Zygmunt III Waza przeniósł do miasta stolicę kraju.

Warto zauważyć, iż w początkowym okresie większość miast zlokalizowana była w pasie zachodnim – od Pomorza, poprzez Wielkopolskę, aż po Śląsk. Wpływy zachodnie były widoczne również w okresie Odrodzenia, choć rozwinął się wtedy też zwyczaj zakładania miast rezydencjonalnych, z fortyfikacjami obronnymi oraz wyjątkowym rodzajem zabudowy. Modelowym wręcz przykładem takiego miasta po dziś dzień pozostaje Zamość.

Wpływy zaborów oraz okresu wojennego…

Burzliwy okres XVII i XVIII wieczny, znaczony przez liczne konflikty zbrojne sprawił, że wiele grodów zostało doszczętnie zniszczonych. Odbudowa poszczególnych miast była tym bardziej utrudniona, że Polska wkrótce znalazła się pod wpływem zaborów. Spowodowały one również jeszcze większe zróżnicowane w typach zabudowy oraz tempie urbanizacji poszczególnych regionów. Najwięcej miast znajdowało się na terenach zaboru pruskiego, były też one najsilniej uprzemysłowione. Po odzyskaniu przez Polskę wolności kierunek rozwoju miast jeszcze mocniej się zróżnicował. Dodatkowo wzrastała liczba mieszkańców terenów zurbanizowanych, co wiązało się z rewolucją przemysłową. Tendencję rozwojową po raz kolejny zahamował konflikt zbrojny – II wojna światowa, która doprowadziła do masywnych zniszczeń w takich miastach jak Wrocław, Warszawa, czy Gdańsk.

Powojenny rozwój i zwiększenie znaczenia przemysłu

Po zakończeniu II wojny światowej priorytetem stała się odbudowa gospodarki. Nowe ośrodki miejskie stopniowo miały przekształcać się w centra przemysłowe, technologiczne. Tworzono osiedla robotnicze, a nawet całe miasta mające odtąd zasilać ośrodki wielkiego przemysłu siłą roboczą (przykładem takiej „nowoczesnej osady” mogą być położone w woj. śląskim Tychy). Zwiększyła się również liczba ludności w 5 największych miastach Polski, czyli Warszawie, Poznaniu, Wrocławiu, Krakowie i Łodzi (w okresie do 1999 roku niemal dwukrotnie), a także w innych dużych ośrodkach – Szczecinie, Gdańsku, Bydgoszczy czy Lublinie. Współczesną tendencją pozostaje tworzenie się aglomeracji. Mają one jednak nie tylko znaczenie przemysłowe, ale również kulturowe, badawcze, innowacyjne czy turystyczne. Każde z większych miast ma do zaoferowania innego rodzaju atrakcje, które warto poznawać.

Centra kulturalne i przemysłowe – najpiękniejsze miasta RP

  • Kraków jest z pewnością jednym z najbardziej popularnych celów wypraw turystycznych pośród spragnionych wrażeń oraz kultury miłośników zwiedzania. Miasto jest doceniane również za granicą. Nic w tym dziwnego – stolica Małopolski oferuje niezwykle szerokie możliwości uczestnictwa w imprezach kulturalnych, odkrywaniu regionu, obcowaniu ze sztuką. Ponad to urokliwe położenie i niewielkie oddalenie unikalnych kompleksów przyrodniczych sprawia, że miasto może stanowić doskonałą bazę wypadową. Zwłaszcza, że zarówno zaplecze gastronomiczne, noclegowe jak i transportowe są rozwinięte wręcz modelowo. Kraków jest odwiedzany głównie przez turystów z Wielkiej Brytanii, Niemiec, Włoch, Francji, Hiszpanii oraz Rosji. Co zachwyca tę międzynarodową mieszankę? Przede wszystkim doskonale zachowane Stare Miasto z Sukiennicami, Zamek Królewski na Wawelu, liczne kościoły, ale też dzielnica żydowska na Kazimierzu, malownicze okolice Kopca Kościuszki, oraz…bogata oferta „nocnego życia”. Można powiedzieć, że Kraków stanowi nie tylko centrum akademickie czy kulturowe, ale przede wszystkim rozrywkową stolicę Polski.
  • Olsztyn to stolica województwa warmińsko – mazurskiego, ale historycznie i kulturowo jest bardziej związany z Warmią. Olsztyn jest kojarzony przede wszystkim ze swoimi walorami turystycznymi. Zarówno w mieście, jak i w najbliższych okolicach nie brakuje szlaków turystycznych (pieszych, rowerowych, kajakowych, samochodowych), pozwalających na bliższy kontakt z naturą, a także zabytkami – na przykład na Szlaku Zamków Gotyckich czy Szlaku Kopernikowskim. Atrakcję stanowi również Las Miejski. Wśród najważniejszych zabudowań w obrębie miasta o wartości historycznej i kulturowej można wymienić m.in.: gotycki zamek kapituły warmińskiej, Stary Ratusz, fragmenty murów miejskich z Górną Bramą, a także XIV-wieczną bazylikę mniejszą, oraz cmentarz żydowski z domem pogrzebowym, zaprojektowany przez Ericha Mendelssohna.
  • Poznań jest ośrodkiem naukowym, kulturalnym oraz akademickim. Szeroki dostęp do kultury gwarantuje obecność opery, filharmonii, baletu, teatrów oraz licznych kin, muzeów czy galerii sztuki. Poznań jest chętnie odwiedzanym przez turystów miastem również ze względu na doskonale zorganizowaną infrastrukturę transportową, zaplecze gastronomiczne oraz noclegowe. Liczne i w większości odnowione zabytkowe obiekty czynią odkrywanie skarbów Poznania szczególnie przyjemnym. Dla miłośników przyrody udostępnione są natomiast: ogromny poznański Ogród Zoologiczny, centrum sportów wodnych Malta oraz park wodny Termy Maltańskie, Palmiarnia Poznańska w Parku Wilsona i inne atrakcje. Najstarszą częścią Poznania jest Ostrów Tumski, gdzie znajduje się majestatyczna katedra – najstarsza w Polsce (najprawdopodobniej miejsce, w którym odbył się chrzest Polski). W mieście coś dla siebie znajdą również miłośnicy architektury przemysłowej. Stare budowle, jak Gazownię, Browar czy Rzeźnię, wzorem zachodnich krajów zaaranżowano do celów handlowych. Zresztą handel stanowi kolejną z atrakcji Poznania – odbywające się często festyny czy jarmarki od lat przyciągają rzesze turystów.
  • Toruń stanowi jedno z najstarszych Polskich miast. Jest nie tylko ośrodkiem naukowym i akademickim, ale też miejscem, w którym nie brakuje imprez kulturalnych, muzeów oraz innych atrakcji turystycznych. Toruński zespół miejski wzniesiony w Średniowieczu został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Będąc w okolicy z pewnością warto zobaczyć Stare, jak i Nowe Miasto, Krzywą Wieżę, pozostałości po Zamku Krzyżackim, Dom Kopernika oraz Planetarium czy Muzeum Piernika (z których zresztą miasto jest znane nie tylko w Polsce, ale i na świecie).
  • Warszawa  – nazywana niegdyś Paryżem Wschodu jest jedynym miastem w Polsce, które spełnia niemal wszystkie wymogi, by być definiowaną jako metropolia. Stolica dzieli się na kilkanaście dzielnic, i posiada bogatą infrastrukturę drogową, przemysłową, ale też zaplecze naukowe (największy ośrodek akademicki w kraju), kulturalne, gospodarcze. Turystyczne walory Warszawy przejawiają się nie tylko w obecności szerokiej oferty kulturalnej (liczne teatry, muzea, Filharmonia Narodowa, Opera Narodowa, cyklicznie organizowane festiwale o międzynarodowej renomie), ale też w licznych kompleksach sportowych. Rekreacja na terenach stolicy jest możliwa dzięki dostępowi do licznych hal sportowych, toru łyżwiarskiego, kortów tenisowych, całorocznych basenów. Zabytki Warszawy – mimo, iż w wielu przypadkach zostały zniszczone w następstwie Powstania z 1944 roku, po odbudowie wciąż zachwycają. Centrum historyczne zostało nawet wpisane na listę dziedzictwa UNESCO. Zdecydowanie warte zobaczenia są Zamek Królewski, Pałac w Wilanowie, Pałac Prezydencki, zespół pałacowo – ogrodowy Łazienki, oraz cały Trakt Królewski wiodący od Placu Zamkowego.
  • Wrocław – położony na Dolnym Śląsku główny ośrodek aglomeracji wrocławskiej. Jest doceniany głównie jako centrum biznesowe, aczkolwiek nie można nie zauważyć, iż na terenie miasta znajdują się liczne turystyczne atrakcje. Jedno z największych polskich miast jest co roku odwiedzane przez miliony osób. Z zabytków  warto zobaczyć przede wszystkim: Stary Ratusz gotycki na Rynku, Wieżę ciśnień przy ulicy Wiśniowej, Hotel Monopol z końca XIX wieku, Ostrów Tumski (najstarszą część miasta). Poza tymi elementami architektury godne uwagi są: najstarszy w Polsce Ogród Zoologiczny, Ogród Botaniczny, Ogród Japoński w Parku Szczytnickim oraz tereny rekreacyjne takie jak Park Linowy czy nowoczesny Aquapark. Dla spragnionych wrażeń ciekawą propozycją pozostaje rejs po Odrze czy też wyprawa na pobliską górę Ślężę.
Sending
User Review
0 (0 votes)