Najciekawsze śląskie hałdy

Strona główna » Najciekawsze śląskie hałdy

Wielu osobom tereny Górnego Śląska kojarzą się z kominami, szybami kopalnianymi. Jednak dla miejscowych nieodłącznym elementem krajobrazu są hałdy. Te specyficzne wzniesienia stworzone przez człowieka, towarzyszą już kolejnym pokoleniom. Niektóre z nich stały się wręcz atrakcjami turystycznymi, inne zaś szpecą krajobraz i stanowią bomby ekologiczne. Prezentujemy w związku z tym najciekawsze hałdy na Górnym Śląsku.

Czym są Hałdy?

Hałdy to na ogół szare stożki, miejscami porośnięte trawą lub drzewami. Są one efektem działalności licznych w tym obszarze kopalń węgla kamiennego. Ich historia sięga początków zintensyfikowanego wydobycia czarnego surowca. Takie wzniesienia były i nadal są usypywane z kamienia odpadowego, czyli skały płonnej. Wiąże się to z prostym faktem, iż z wnętrza kopalni górnicy wydobywają nie tylko cenne źródło energii, lecz także mnóstwo skał i odpadów. Przyjmuje się, że na jedną tonę węgla przypada 500-600 kg skał. Całość niepotrzebnego materiału musi zostać gdzieś utylizowana, składowana. Dlatego też rozpoczęto usypywanie charakterystycznych stożków, kopców. Z oczywistych względów ich lokalizacją są najczęściej tereny przy samej kopalni. Oczywiście w wielu regionach zaczęto także wznosić górnicze osiedla, dlatego też dla licznych osób widok hałdy za oknem jest tym, czym Tatry dla mieszkańców Podhala.

Tylko w samym województwie śląskim istnieje obecnie kilkaset obiektów, które powstały w efekcie zgromadzenia różnego typu odpadów poprzemysłowych. Niektóre z nich przypominają wulkany, inne zaś wzniesienia, kopce. Często możemy sobie nawet nie zdawać sprawy z faktu, że niektóre miejsca, po których stąpamy, to w rzeczywistości dawne hałdy. Świetnym tego przykładem jest Park Śląski, czyli jeden z największych parków miejskich w Europie, który powstał właśnie na dawnych hałdach, terenach górniczych.

Niestety hałdy, nazywane często śląskimi wulkanami, Wezuwiuszami, mają także swą ciemną stronę. Część z nich to prawdziwe bomby ekologiczne. Regularnie wydzielają nieprzyjemne zapachy, trujące gazy, jak i również dochodzi do ich samozapalenia. W okresie zimowym znajdowane są na nich martwe zwierzęta, które zatruły się między innymi tlenkiem węgla. Dlatego coraz częściej dochodzi do ich rekultywacji. Wydobywane są z nich cenne surowce, a pozostała część wykorzystywana jest jako element budowy dróg.

Wielu mieszkańców śląskich miast zapewne marzy o tym, aby niektóre hałdy wzorem choćby tych francuskich z Nord-Pas de Calais znalazło się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Czas pokaże, czy takie działania będą prowadzone. Czas jednak przejść do najciekawszych hałd na Górnym Śląsku.

Szarlota

 

fot. Wikimedia Commons

Hałda w Rydułtowach zwana Szarlotą jest najwyższym tego typu obiektem w Europie! Od podstawy mierzy ok. 134 metry, a jej szczyt znajduje się na wysokości ok. 406 m n.p.m. Całość tej konstrukcji zajmuje powierzchnię 37 hektarów i ma objętość 13,3 mln m³. Zanim zyskała oficjalną nazwę od dawnej niemieckiej kopalni Charlotty, nazywana była Fudżijamą czy też piramidą. Z jej szczytu przy dobrej pogodzie można zobaczyć szczyty Beskidów, a nawet Sudetów, liczne obszary Górnego Śląska, Małopolski czy Opolszczyzny. Jest to jedno z ulubionych miejsc miłośników dalekich obserwacji.

Hałda popłuczkowa w Tarnowskich Górach

fot. Michał Strączek

Znajdująca się zaledwie 3 km od centrum miasta, hałda popłuczkowa, jest kolejnym unikalnym w skali europejskiej obiektem. Zdecydowanie różni się od innych w naszym zestawieniu, albowiem składa się ze skały płonnej, odpadu z płuczki rud ołowiu, srebra i cynku. Charakteryzuje się przez to rdzawym, pomarańczowym kolorem. Góra ma wysokość 17 metrów i powierzchnię równą 1,5 km². Na jej szczycie można znaleźć również niemieckie bunkry z II wojny światowej. Przez lata była dewastowana przez quadowców i motocyklistów, jednak obecnie została wpisana na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W jej pobliżu znajduje się zabytkowa kopalnia srebra, park Segiet.

Hałda w Kostuchnie

Jest to całkiem popularne wzniesienie tuż przy Ruchu Boże Dary, które liczy sobie już ponad 100 lat, albowiem zwałowisko zaczęto usypywać w 1900 roku! Stanowi przy tym drugi pod względem wysokości punkt w Katowicach, którego szczyt znajduje się na 339 m n.p.m. Jest to miejsce, z którego widać całą panoramę Katowic, a przy dobrej pogodzie również Beskidy, Tatry i spore obszary Górnego Śląska.

Hałda Skalny w Łaziskach Górnych

fot. Wikimedia Commons

Jest to hałda odpadów pokopalnianych mieszcząca się w Łaziskach Górnych przy KWK Bolesław Śmiały. Jej wysokość względna wynosi 92 metry, natomiast bezwzględna 389 m n.p.m. Zajmuje jednocześnie powierzchnię 30 ha, przez co jest jedną z największych w Europie. Jej początki również datuje się na przełom XIX i XX wieku. Przez dziesiątki lat była utrapieniem mieszkańców z powodu wydzielających się trujących gazów, a jej wygaszenie nastąpiło dopiero w 2004 roku. Obecnie lokalne władze starają się ją wykorzystać jako atrakcje turystyczną. Tym, co ją wyróżnia pośród innych, jest z pewnością osobliwe jeziorko na samym szczycie.

Hałdy kopalni Dębieńsko w Czerwionce

fot. Wikimedia Commons

Czerwionka-Leszczyny to kolejne miejsce, które warto odwiedzić. Na jej terenie znajduje się dawna KWK „Dębieńsko”. W jej okolicy utworzono trzy charakterystyczne stożkowe hałdy sięgające do wysokości ok. 325 m n.p.m. Ponieważ wzniesienia te są w większości pokryte drzewami i roślinnością, wielu przyjezdnych może je pomylić z naturalnymi górami. Kiedyś w tym miejscu znajdowało się 5 piramid, jednak dwie z nich zostały już zlikwidowane.

Co jeszcze warto zobaczyć?

Jak już wspomnieliśmy, w województwie śląskim znajduje się nawet kilkaset takich obiektów. Część z nich jest wciąż rozbudowywana, inne zaś sukcesywnie rozbierane. Spośród aktualnie dostępnych hałd polecamy zobaczyć tę znajdującą się w Murckach, z której widać Kostuchnę, paciorkowce hałdy w Bieruniu, hałdę w Lędzinach, Wapniówkę w Jaworznie.

A jakie Waszym zdaniem inne hałdy na Górnym Śląsku są warte odwiedzenia?

Oceń artykuł
Sending
User Review
5 (1 vote)
By |2018-09-07T15:04:28+00:00Wrzesień 7th, 2018|Categories: aktywnie, atrakcje i zabytki, miejsca w polsce, śląskie|Tags: , , , |

About the Author:

Miłośnik fotografii i podróży. Ceni sobie zarówno lokalne, krajowe, jak i międzynarodowe wyprawy. Od lat prowadzi bloga historyczno-fotograficznego Historia Jednej Fotografii