Najstarsze budowle w Polsce

Strona główna » Najstarsze budowle w Polsce

Zastanawiasz się, które budowle w Polsce są najstarsze?

Oto krótkie zestawienie.

Historia Polski jest bardzo burzliwa, liczne najazdy, rozbiory oraz dwie wojny światowe sprawiły, że część z najstarszych polskich budowli uległa zniszczeniu. Na szczęście wiele z liczących sobie nawet ponad 900 lat budowli można oglądać także dzisiaj! Chociaż nie zawsze da się jednoznacznie określić datę ich wybudowania, czy też nie są zachowane całkowicie w swojej oryginalnej formie, to na pewno warto poznać ich historię.

Kościół św. Mikołaja w Cieszynie

Różne badania wykonane na przestrzeni lat oceniają wiek kościoła na XI lub XII wiek. Jedno jest pewne – ta rotunda jest jedną z bardziej znanych i najstarszych polskich budowli i każdy z nas widział na… banknocie 20-złotowym, umieszczona jest ona na jego odwrocie. Budowla wykonana została na planie koła, a do budowy użyto wapienia. W pierwszej połowie XIX wieku przeprowadzono w tym kościele prace budowlane związane z powiększeniem okien, a po II wojnie światowej poddany został on konserwacji, przy której starano się przywrócić jej oryginalny wygląd. Jest to unikatowa pod względem zastosowanych rozwiązań architektonicznych budowla romańska.

 

Kościół św. Jana Jerozolimskiego za murami w Poznaniu

Początkowo znany jako kościół pod wezwaniem Michała Archanioła, położony był poza murami miasta. Pierwsza budowla powstała w XI wieku i była to budowla romańska, w 1170 roku książę Mieszko III Stary założyli przy kościele przytułek, siedemnaście lat później przekazany zakonowi joannitów. Stary kościół wkomponowano w mury nowego, który powstawał na przełomie XII oraz XIII wieku, zmieniono także patrona kościoła. W XV wieku uległ on częściowemu spaleniu, w czasie remontu nadano mu charakter gotycki. Podczas II wojny światowej kościół pełnił funkcję magazynu, a po wojnie został poddany renowacji, której celem było przywrócenie oryginalnego, romańskiego charakteru miejsca.

 

Kościół św. Andrzeja w Krakowie

Stojący na krakowskiej ulicy Grodzkiej, kościół św. Andrzeja budowano w latach 1079 do 1098. W czasie swojego powstania był kościołem osady Okół, która z czasem stała się częścią aktualnego Starego Miasta w Krakowie. Jest to jeden z niewielu budynków romańskich, które pomimo upływu lat zachowały mniej więcej oryginalną bryłę zewnętrzną. Z upływem lat dobudowano barokowe hełmy wież i północny portal, a wnętrze w XVIII wieku uzyskało barokowy charakter.

 

Rotunda św. Gotarda w Strzelinie

Romańska rotunda powstała prawdopodobnie około 1140 roku, chociaż istnieją przepuszczenia mówiące o tym, że zbudowano ją w pierwszej połowie XIII wieku. Początkowa budowla o średnicy 6,5 metra wykonana z granitu, z czasem poddana została pewnym modyfikacjom, chociaż najstarsza, oryginalna część murów zachowała się do dzisiaj. Do rotundy św. Gotarda dobudowano gotycką dzwonnicę oraz niewielki kościół.

 

Opactwo Cystersów w Lubiążu

Największe na świecie opactwo cystersów znajduje się właśnie w Polsce, w Lubiążu. Dodatkowo jest to jedna z najstarszych budowli w Polsce, która w świetnym stanie zachowała się do dzisiaj. Opactwo wybudowano około 1150 roku. Okazały budynek posiada dwa i pół raza większą powierzchnię niż Zamek Królewski w Wawelu. Przez wieki często przechodził z rąk do rąk i był częściowo niszczony w wyniku działań wojennych, na przestrzeni XVII i XVIII wieku poddano go barokizacji. W czasie II wojny światowej stał się miejscem produkcji rakiet, a po wojnie przez kilka lat był szpitalem psychiatrycznym dla żołnierzy Armii Czerwonej. Obecnie znaczna jego część została odnowiona i udostępniona jest zwiedzającym. Jeden z ciekawszych obiektów na liście najstarszych budowli w Polsce.

 

Zamek Piastowski w Legnicy

Historia tego miejsca zaczęła się już w VIII wieku – w tym czasie zbudowano gród drewniano – ziemiany, a w XII wieku w tym samym miejscu postawiony został zamek. Była to pierwsza murowana, warowna budowla na terenie Polski. Z czasem dobudowano do niego gotyckie wieże i przeprowadzono częściową rozbudowę. Był on pod władaniem Piastów aż do czasów wymarcia tej linii. O zamku krąży wiele legend, straszy tam ponoć duch rycerza Ottona, którego legenda związana jest z wieżą nazwaną Głodową.

 

Wieża Donżon w Lublinie

Wieża umieszczona w sąsiedztwie Zamku Królewskiego w Lublinie, chociaż ten powstał dużo później, datowana jest na XII wiek. Zbudowana na planie rotundy, posiada cztery kondygnacje, a także taras widokowy. Mury w najgrubszym miejscu mają nawet 3,4 metra grubości. Przez lata pełniła ona funkcję więzienia dla szlachty, a po 1944 roku, przez jedenaście lat, była komunistycznym więzieniem. Aktualnie udostępniona jest w całości do zwiedzania.

 

Kolegiata w Tumie

W przypadku tego kościoła tylko jedna data jest pewna – 21 maja 1161 roku odbyła się jego konsekracja. Nie wiadomo, jednak czy budynek był już w całości ukończony, czy nie. Część badaczy twierdzi, że budowla powstała dużo wcześniej, na co wskazuje datowanie próbek z romańskiej części kolegiaty. Prawdopodobna data powstania oryginalnej kolegiaty to pierwsza połowa XI wieku. Kolegiata w Tumie przeżywał wiele pożarów i najazdów, które nie pozostały jednak dla niej obojętne, przez wieki wielokrotnie jej części były niszczone i odbudowane, zmieniając jej charakter. Z kolegiatą związana jest legenda o Borucie. Diabeł Boruta, który to ponoć nie chciał pozwolić na wybudowanie kościoła, próbował wywrócić wieżę – pozostałością po jego próbach mają być wgłębienia widoczne na ścianie wieży.

 

Kościół św. Mikołaja w Żarnowie

Pierwsze wzmianki o kościele pojawiły się w 1191 roku, był to kościół parafialny. Przeszedł wiele przebudowań a oryginalna bryła kościoła wkomponowana została w XVI-wieczne prezbiterium oraz kościół powstały na początku XX wieku. Oryginalna część z XII wieku stała się więc nawą poprzeczną obecnej budowli.

Photo: Hons084 / Wikimedia Commons, via Wikimedia Commons

Podobało Ci się nasze zestawienie – najstarsze budowle w Polsce?

Chcesz nam pomóc? Podaj dalej.

Oceń artykuł
Sending
User Review
2 (2 votes)
By |2018-01-31T14:07:13+00:00Październik 18th, 2015|Categories: informacje|Tags: , , , , , |

About the Author:

Rocznik 82. Z wykształcenia stomatolog. Mieszkaniec Katowic. Pasjonat fotografii i internetu. Kiedyś projekt odkryjslaskie.org obecnie głównie 1001miejsc.pl Zawodowo związany z myclinic.pl