Najstarsze miasta w Polsce

Strona główna » Najstarsze miasta w Polsce

Gdy myślimy o polskich miastach, które warto zobaczyć i zwiedzić, do głowy przychodzą nam przede wszystkim wielkie ośrodki miejskie takie jak Warszawa, Kraków czy Wrocław… A przecież poza wielkimi miastami też istnieje świat, i to związany z historią Polski starszą niż te metropolie. Dziś wam to udowodnię, oprowadzając was (póki co, jedynie wirtualnie) po najstarszych, jak wynika z dokumentów na temat lokacji, polskich miastach!

Zastanawialiście się kiedyś, które miasta w Polsce są najstarsze?

Złotoryja

To położone nad rzeką Kaczawą dolnośląskie miasto uznaje się za najstarsze w Polsce – prawa miejskie nadano mu przez 1211 rokiem. W średniowieczu w Złotoryi wydobywano złoto (stąd kiedyś nazywano to miasto Złotą Górą), a następnie – i tak jest do dziś – bazalt. Złotoryja wciąż jednak słynie ze złota – ponoć można je znaleźć w okolicznych rzekach i strumieniach, co ściąga poszukiwaczy złota z całej Polski. Z pewnością jedną z największych atrakcji miasta jest Kopalnia Złota Aurelia. Pochodząca z XVII wieku kopalnia jest dostępna dla zwiedzających w okresie od maja do września. Można w niej podziwiać dawne wyrobiska, sposoby wydobywania cennego kruszcu. Każdego roku, w mieście organizowane są Międzynarodowe Mistrzostwa Polski w Płukaniu Złota.

Rynek w Złotoryi

Wleń

Prawa miejskie tego małego niepozornego miasteczka na Dolnym Śląsku, u podnóża Sudetów Zachodnich, pochodzą z 1214 roku. W okolicach oraz w samym Wleniu można znaleźć nieco ciekawych zabytków świadczących o dawnej chwale miasta. Jeśli w drodze do Jeleniej Góry czy Lwówka Śląskiego będziecie przejeżdżać przez Wleń, przespacerujcie się przez Rynek podziwiając kamieniczki z XIX wieku, a potem pójdźcie na poszukiwanie pochodzących z XII wieku fragmentów murów zamku Wleński Gródek! Może was także zaciekawić pałac książęcy w stylu francuskiego baroku. Ciekawostka: W tym pałacu nagrywano sceny „Drogi do raju” w reżyserii Gerwazego Reguły. To jednak nie wszystko, albowiem w regionie czeka na nas całkiem sporo atrakcji. Znajduje się tu między innymi pałac Lenno, pałac w Przeździedzy, jak i kilka zabytkowych kościołów. Warto przy okazji odwiedzić Jezioro Pilchowickie, gdzie ujrzymy największą kamienną zaporę w Polsce.

Ratusz we Wleniu. Fot. Irena Goderska

Lwówek Śląski

W tym uroczym miasteczku, które prawa miejskie otrzymało jeszcze przed 1217 rokiem, mieści się prawdopodobnie najstarszy polski browar – „Browar Lwówek”, zaś po południowo-wschodniej stronie miasta położony jest Park Krajobrazowy Doliny Bobru. Niestety, bardzo duża część miasta ucierpiała w wyniku zniszczeń wojennych, a także powojennych dewastacji, jednak część budowli zachowana została w stanie pierwotnym, część też po wojnie odrestaurowano. Na uwagę turysty zasługuje przede wszystkim ratusz – jeden z najstarszych w Europie – w stylu gotycko- renesansowym i średniowieczne mury obronne, jako jedne z nielicznych na całym kontynencie zachowanie niemal w pełni.

To oczywiście nie wszystko, co czeka na nas w Lwówku Śląskim. Znajduje się tu także Zamek w Płakowicach – jedna z największych renesansowych budowli obronnych na Śląsku. Wielu osobom z pewnością przypadnie do gustu Kamienny Most na Bobrze, który pochodzi z 1792 roku. Miasto wręcz kusi się o dłuższe zwiedzanie, gdyż na miejscu czeka na nas również neorenesansowy Pałac Hohenzollernów, zespół klasztorny franciszkanów, Baszty: Bramy Lubańskiej oraz Bolesławieckiej, a także wiele zabytkowych kamienic. Miłośników przyrody zainteresuje z pewnością Szwajcaria Lwówecka, czyli zgrupowanie piaskowcowych form skalnych, będące największym tego typu obiektem poza Górami Stołowymi.

Opole

Jest to miasto znane przede wszystkim jako stolica polskiej piosenki. Opole posiada prawa miejskie nadane przed 1217 rokiem. Krajobraz tego miasta jest dość zróżnicowany, dzięki czemu na terenie Opola można znaleźć wiele ciekawych gatunków roślin i zwierząt, również tych rzadkich i chronionych. Jednak oprócz ciekawej przyrody miasto posiada również ciekawe zabytki oraz atrakcje. Jako najważniejsze wymienić należy okrągłą Wieżę Piastowską, jedną z najstarszych zabytkowych budowli obronnych w Polsce, oraz Aleję Gwiazd Polskiej Muzyki, gdzie upamiętniony został m.in. Marek Grechuta czy Czesław Niemen.

Oczywiście to tylko część atrakcji, które czekają nas na miejscu. W mieście w szczególności wyróżnia się swymi rozmiarami Kościół katedralny Świętego Krzyża, czyli gotycka świątynia z XV wieku, z dwiema wieżami o wysokości 73 metrów. Niezwykle ciekawy jest także Kościół Świętej Trójcy, neorenesansowy ratusz, słynny Amfiteatr, gdzie odbywają się opolskie koncerty czy sam rynek z zachowanym średniowiecznym kształtem. Coraz większym powodzeniem wśród turystów cieszy się „Opolska Wenecja”. Mowa tu o Młynówce, czyli starym korycie Odry w centrum miasta. Nocą dzięki iluminacji prezentuje się wręcz magicznie.

Panorama Opola

Racibórz

Również i Racibórz otrzymał prawa miejskie przez 1217 rokiem i – podobnie jak Opole – jest jedną z historycznych stolic Górnego Śląska. Zarówno we wspomnianym wcześniej Opolu, jak i właśnie w Raciborzu, mieli swe rezydencje opolsko-raciborscy książęta. Do dziś z tamtych czasów pozostało sporo cennych zabytków. Należy do nich między innymi „perła gotyku śląskiego” – kaplica zamkowa powołania św. Tomasza Kantuaryjskiego. Z pewnością warto zobaczyć Zamek w Raciborzu, o którym wspominał już w swych Kronikach Gall Anonim. Wrażenie robi również gotycki Kościół św. Jakuba z XV wieku, jak i również XVI-wieczna baszta więzienna. Całkiem interesujący jest także średniowieczny rynek miasta, na którym znajduje się obecnie sporo lokali gastronomicznych. W niektórych miejscach natknąć się możemy na pozostałości dawnych murów obronnych. Idealnym miejscem na spacer będzie zaś Arboretum Bramy Morawskiej, czyli ogród botaniczny znajdujący się we wschodniej części miasta.

Zamek książąt raciborskich

Sobótka

Położona u podnóża góry Ślęży i stanowiąca turystyczne zaplecze Wrocławia, Sobótka dostała prawa miejskie prędzej niż ów wielkie obecnie miasto, bo w 1221 (podczas gdy Wrocław otrzymał je 5 lat później). Do tego niewielkiego miasteczka warto udać się zwłaszcza latem. W szczególności interesująca jest wspinaczka na Ślężę, spacer po rynku, a na koniec odpoczynek w Domu Turysty „Pod Wieżycą”. Jest to idealne miejsce, w którym choć na chwilę można uciec od wielkomiejskiego zgiełku. W okolicy znajdują się liczne szlaki piesze i rowerowe o różnym stopniu trudności, które łączą ze sobą szczyty Ślęży, Wieżycy i stoki Raduni. We wspomnianym ośrodku „Pod Wieżycą” znajduje się park linowy, w którym do wyboru są 3 trasy o różnej skali trudności, tor tubingowy, a także mini park siatkowy „Pajęcza Sieć”. Z pewnoscią wiele osób zaciekawi pochodzący z XIII wieku Pałac w Sobótce-Górce.

W ramach ciekawostki warto wspomnieć, że nazwa miejscowości przez lata bardzo ewoluowała – zaczęło się od Sabathu, potem było m.in. Czobotka, Zobotka, Czobothen i Zobten, aż w końcu w 1847 roku w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” padła nazwa Sobótka.

Pałac w Sobótce-Górce

Cieszyn

Położony nad Olzą Cieszyn stanowi stolicę Śląska Cieszyńskiego. Prawa miejskie otrzymał w 1223 roku. Dziś jednak nazwa miasta Cieszyn formalnie nie odnosi się do całego terenu, jaki wtedy zajmował, lecz jedynie do jego prawobrzeżnej części. W wyniku zmian politycznych miasto zostało podzielone na dwie części, a jego lewobrzeżny obszar znany jest jako Czeski Cieszyn. My oczywiście skupimy się na polskiej stronie. Z pewnością wiele osób kojarzy Cieszyn z powodu Rotundy p.w. św. Mikołaja. Jest to jeden z najstarszych zachowanych budynków w Polsce, który pochodzi z XI wieku. Jeśli rotunda wydaje się komuś znajoma, to proponujemy wyciągnąć banknot 20-złotowy i spojrzeć na jego rewers.

Na miejscu warto oczywiście zobaczyć Muzeum Śląska Cieszyńskiego – jest to jedno z najstarszych publicznych muzeów w Europie Środkowej! Wśród innych ciekawych obiektów warto wymienić Górę Zamkową i Wieżę Piastowską, Zespół klasztorny bonifratrów, Muzeum Drukarstwa, Cieszyńską Wenecję. Miłośników złocistego trunku z pewnością ucieszy fakt, iż w mieście znajduje się Browar Zamkowy Cieszyn, którego piwa są cenione w całym kraju.

Cieszyńska Rotunda. Fot. Michał Strączek

Środa Śląska

To niewielkie położone w pobliżu Wrocławia miasteczko, zwane niegdyś Neumarkt, a dziś Środą Śląską, prawa miejskie otrzymało w 1223 roku. Warto wiedzieć, że w Środzie Śląskiej powstała nowa odmiana prawa lokowania miast – prawo średzkie. Na jego podstawie dokonano lokacji ponad 100 miast w Polsce, głównie w województwie wielkopolskim oraz małopolskim. Same miasto także zasługuje na uwagę – można w nim przejść się pięknym rynkiem, zwiedzić mieszczące się w Ratuszu muzeum, gdzie prezentowany jest słynny skarb śląski, czy też wejść na dzwonnicę pochodzącą z pierwszej połowy XV-ego wieku i podziwiać panoramę. Szczególne wrażenie robi kościół par. pw. św. Andrzeja pochodzący z XIII wieku, jak i również mury obronne z końca XIII–XIV wieku.

Środa Śląska niegdyś słynęła z winnic, a dziś można odbyć podróż w tamte czasy podczas miejscowego Święta Wina, które odbywa się co roku we wrześniu. Dwudniowe święto to między innymi konferencje winiarzy, jak i również jarmark stylizowany na czasy średniowieczne, na którym można kupić wiele lokalnych i naturalnych produktów i oczywiście spróbować polskiego wina.

Rynek w Środzie Śląskiej. Fot. Beata Zdyb

Oceń artykuł
Sending

Ocena czytelników:

2 (7 votes)
By |2018-03-16T09:53:57+00:00Listopad 2nd, 2015|Categories: informacje|Tags: , , , , , , , |

About the Author:

Rocznik 82. Z wykształcenia stomatolog. Mieszkaniec Katowic. Pasjonat fotografii i internetu. Kiedyś projekt odkryjslaskie.org obecnie głównie 1001miejsc.pl Zawodowo związany z myclinic.pl