Polskie Karpaty – informacje, podział

Strona główna » Polskie Karpaty – informacje, podział

Karpaty polskie – informacje, podział, ciekawostki

Karpaty to jeden z bardziej rozległych łańcuchów górskich świata – stanowią także drugą pod kątem wysokości krainę w Europie. Specyfika tego obszaru sprowadza się do faktu, iż jest on wewnętrznie nad wyraz zróżnicowany, jak w wymiarze geologicznym, jak i krajobrazowym. Karpackie szczyty dużo rzadziej niż Alpy osiągają pułap 2500 m.n.p.m., w niczym jednak nie ujmuje im wyjątkowego charakteru.

Ogólny podział Karpat obejmuje łańcuchy: Zachodni, Wschodni oraz Południowy, w ramach których wyróżniane są: Zewnętrzne Karpaty Zachodnie, Centralne Karpaty Zachodnie, Wewnętrzne Karpaty Zachodnie, Wewnętrzne i Zewnętrzne Karpaty Wschodnie oraz Karpaty Transylwańskie i Góry Zachodniorumuńskie. Do niezwykle malowniczych części Karpat należą przełęcze między poszczególnymi pasmami, wśród których warto wymienić: Dukielską, Ortuz, Predeal, Tatarską oraz Użocką. Polska część Karpat zajmuje około 9,3 powierzchni masywu.

To w Tatrach, znajdujących się na granicy polsko – słowackiej można podziwiać najwyższe szczyty Karpat, takie jak Gerlach (2655 m.n.p.m.), Łomnica (2632 m n.p.m ), Lodowy Szczyt (2628 m n.p.m ) i Durny Szczyt (2623 m n.p.m ) – wszystkie na Słowacji, a także Moldoveanu (w rumuńskich Górach Fogarskich – 2544 m.n.p.m). W Polsce najbardziej okazałym wzniesieniem pozostają Rysy (2499 m.n.p.m.). Poza Tatrami w Polsce wyróżnia się następujące części Karpat, na podstawie ich budowy geologicznej: starsze Karpaty Wewnętrzne, gdzie znajdują się: Podhale i Pieniny oraz młodsze Karpaty Zewnętrzne obejmujące Beskidy, Bieszczady i Pogórze Karpackie. Przyjrzyjmy się bliżej najważniejszym szczytom w polskich częściach Karpat…

Podział oraz najciekawsze szczyty Karpat

Tatry

Świnica. Szlaki w Tatrach.

 

Najbardziej znane i najczęściej odwiedzane polskie góry charakteryzuje nie tylko strzelista budowa z najwyższymi szczytami, ale i zróżnicowane ukształtowanie rzeźby. Tatry dzielą się na Zachodnie (leżące częściowo na terenie naszego kraju) oraz Wschodnie (z czego w Polsce znajdują się Tatry Wysokie, oddzielone od Tatr Zachodnich Doliną Wody Gąsienicowej oraz Doliną Gąsienicową). Najwyższym szczytem Tatr są Rysy, jednak wzniesienie o największej wysokości znajdujące się w całości po polskiej stronie to Kozi Wierch (2291 m.n.p.m.). Inne najbardziej rozpoznawalne wśród polskich szczytów masywy to: Kościelec położony w Dolinie Gąsienicowej (2155 m.n.p.m.), leżący w Dolinie Rybiego Potoku Mnich (2068 m.n.p.m.),Giewont (1894 m.n.p.m.), Kominiarski Wierch – masyw między Doliną Chochołowską oraz Kościeliską o niezwykle rozległym szczycie (4 ha na wysokości 1829 m.n.p.m.).

Zerknij na najciekawsze szlaki turystyczne w polskich Tatrach.

Do najsłynniejszych szczytów granicznych zaliczane są: Świnica (2301 m.n.p.m.), Starorobociański Wierch (2176 m.n.p.m.), Kasprowy Wierch (1987 m.n.p.m.). Na uwagę zasługują również masywy: Mieguszowickie Szczyty – grupa trzech szczytów rozdzielających Dolinę Rybiego Potoku i Dolinę Mięguszowiecką. Najwyższa część masywu – Mięguszowicki Szczyt jest położony tuż nad Morskim Okiem, i stanowi drugi najwyższy szczyt w Polsce (2438 m.n.p.m.). Pozostałe to Mięguszowiecki Szczyt Czarny (nad Czarnym Stawem 2410 m.n.p.m.), oraz Mięguszowiecki Szczyt Pośredni (2393 m.n.p.m.). Innym masywem granicznym (biegnącym wzdłuż Tatr Zachodnich) są Czerwone Wierchy, w skład których wchodzą 4 wzniesienia: Ciemniak (2096 m.n.p.m.), Krzesanica (2122 m.n.p.m), Małołączniak (2096 m.n.p.m.), Kopa Kondracka (2005 m.n.p.m.). Szczyty są od siebie oddzielone trzema malowniczymi przełęczami, również osiągającymi wysokość 2000 metrów (poza przełęczą Małołącką mierzącą 1924 m.n.p.m.). Czerwone Wierchy są interesującym punktem na mapie turystycznej również ze względu na największe jaskinie tatrzańskie znajdujące się pod nimi. Można wśród nich wymienić m.in. Jaskinię Marmurową, Jaskinię Miętusią czy Jaskinie Wielką Śnieżną.

Pieniny

Są drugim z najchętniej odwiedzanych pasm górskich w Polsce (zarówno przez rodzimych, jak i zagranicznych wielbicieli wyjątkowych krajobrazów). Przełomy Dunajca dzielą Pieniny na 3 części, znajdujące się zarówno po stronie polskiej, jak i słowackiej.

Wyróżniamy zatem:

Pieniny Spiskie (położone na południu naszego kraju), z najwyższym wzniesieniem Żar (879 m.n.p.m.),

Pieniny Środkowe -pasmo graniczne, którego najbardziej charakterystycznych szczyt – Trzy Korony (982 m.n.p.m.) znajduje się w Polsce, oraz

Małe Pieniny (z granicznym najwyższym szczytem masywu Wysokie Skałki 1050 m.n.p.m.). Pieniny są atrakcyjnym turystycznie regionem nie z uwagi na wysokość wzniesień, lecz na wyjątkowe walory krajobrazowe oraz widokowe.

Liczne szlaki piesze czy rowerowe pozwalają nie tylko podziwiać panoramę okolicznych wzniesień, ale też leżące dalej pasma Gorców, Tatr, Beskidu Sądeckiego czy pojedyncze szczyty Beskidu Wyspowego. Jako, iż Pieniny to obszar graniczny można z ich stoków podziwiać również słowackie góry (Lewockie, Magurę Spiską, Góry Czerchowskie). Przełom Dunajca na którym organizowane od setek lat są spływy stanowi wyjątkową atrakcję turystyczną. Zlewnia Dunajca obejmuje cały obszar Pienin. Prócz widowiskowego spływu warto zobaczyć również zapory na rzece w Niedzicy czy Sromowcach Wyżnych. Oprócz Dunajca sieć rzeczna Pienin obejmuje również mniejsze cieki – kilka rzek i kilkadziesiąt potoków o zróżnicowanych długościach. Charakterystycznym elementem krajobrazu Gór Pienińskich pozostają liczne źródła (na terenie Polski szacuje się, że jest ich około 600). Malowniczość regionu warto odkryć również zwiedzając położone nad ruinami zamku w Czorsztynie Jezioro Czorsztyńskie (między Pieninami a Gorcami), a także zamek w Niedzicy.

Beskidy

To cała grupa pasm górskich, o imponującej szerokości oraz długości. Nie brakuje tutaj licznych atrakcji turystycznych, a krajobrazy są zróżnicowane. Łącznie na terenie Beskidów znajduje się aż 11 parków narodowych, liczne trasy rowerowe, piesze, ale też Transbeskidzki Szlak Konny.

Do najsłynniejszych pasm zalicza się:

  • Beskid Śląski, gdzie można zdobyć Baranią Górę (1220 m.n.p.m.), szusować po stokach Skrzycznego (1257 m.n.p.m.), zwiedzić malowniczą Wisłę, Ustroń poznać lokalną kulturę w okolicach Koniakowa czy Istebnej;
  • Beskid Żywiecki z najwyższym szczytem, Babią Górą (1725 m.n.p.m.) oraz Babiogórskim Parkiem Narodowym, Pilskiem (1557 m.n.p.m.) stanowiącym centrum narciarstwa oraz licznymi szlakami pieszymi;
  • Beskid Mały – mekka paralotniarzy oraz miłośników szybownictwa dzięki górze Żar i tamtejszej kolejce linowo – terenowej. W Beskidzie małym można nie tylko zdobywać nieco niższe szczyty, ale też zwiedzić nieco mniejsze, lecz ciekawe Polskie miasta: Żywiec, Andrychów czy Wadowice. Atrakcję stanowią także jeziora: Międzybrodzkie oraz Żywieckie;
  • Gorce położone w Beskidach Zachodnich – unikalny charakter pasmo zawdzięcza najwyższemu wzniesieniu – Turbacz (1314 m.n.p.m.) to bowiem góra tworząca rozróg, a więc masyw, z którego rozchodzą się inne grzbiety górskie. Od masywu Turbacza odgałęzione są takie części, jak: Pasmo Gorca, gdzie poza najbardziej okazałym szczytem znajdują się Jaworzyna Kamienicka (1288 m.n.p.m.), Kiczor (1284 m.n.p.m.), Gorc (1228 m.n.p.m.), Przysłop (1187 m.n.p.m.); Grzbiet Mostowicy (1251 m.n.p.m.) oddzielony od masywu Kudłonia (1274 m.n.p.m.) przez przełęcz Borek; Grzbiet Turbaczyka (1078 m.n.p.m.); Grzbiet  Suchego Gronia (1043 m.n.p.m.); Grzbiet Obidowca (1106 m.n.p.m.); Grzbiet Średniego Wierchu (1114 m.n.p.m.); Grzbiet Bukowiny Obidowskiej (1039 m.n.p.m.).
  • Bieszczady – stanowią interesującą propozycję na spędzenie urlopu bądź też weekendu w Polsce. Cechuje je większa dziewiczość krajobrazu – są zlokalizowane pomiędzy Przełęczą Łupkowską a Wyszkowską, w rejonie Beskidów Zachodnich. Najwyższy szczyt to Tarcica (1346 m.n.p.m.) położona na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego, ale wspaniałą atrakcję stanowią także połoniny – np. Wetlińska czy Caryńska, a także sztucznie powstałe, lecz piękne Jezioro Solińskie.

Niekoniecznie najwyższe, lecz jedne z najbardziej malowniczych zakątków Karpat

Istnieją takie miejsca w regionie Karpat, które należy zobaczyć chociaż raz w życiu – ich wyjątkowość może wynikać zarówno z walorów krajobrazowych, geologicznych, jak i historycznych. Oczywiście, dla każdego turysty priorytetem będą inne czynniki, niemniej jednak, nie sposób odmówić zjawiskowej urody takim miejscom, jak:

  • Tatrzański Mnich górujący nad Morskim Okiem, od lat przyciągający miłośników wspinaczki (choć to wymagający szczyt), ale i inspirujący artystów – warto zauważyć, iż Mnich pojawiał się w utworach poetyckich, dziełach filmowych, na obrazach, a z jego majestatycznym masywem wiąże się co najmniej kilka legend;
  • Równie legendarny Giewont położony nad zimową stolicą Polski – Zakopanem – oblegany przez turystów z całej Europy z uwagi na swoje wyjątkowe ukształtowanie, mimo, iż wejście na szczyt nie należy do najłatwiejszych, szczególnie, jeśli zboczymy ze szlaku;
  • Trzy Korony w Pieninach – pasmo dużo niższe, niż tatrzańskie szczyty, lecz z efektownymi, strzelistymi zboczami i wapiennymi ścianami „wyrastającymi” z przełomu Dunajca;
  • Babia Góra w Beskidzie Żywieckim – zwana przez niektórych Diablakiem góra pozostająca najwyższym beskidzkim masywem. Posiada charakterystyczny kształt, a wejście na jej szczyt umożliwia podziwianie niezwykle szerokiej panoramy, obejmującej m.in. wzniesienia Beskidu Żywieckiego, Śląskiego, Makowskiego, Gorców, Pienin, a także Tatr i słowackiej Orawy;
  • Luboń Wielki zwany Biernatką  – góra posiadająca trzy wierzchołki, z jedynym schroniskiem PTTK położonym w całym Beskidzie Wyspowym, a także szlakami do pieszych wędrówek oraz rezerwatem przyrody;

 

Flora i fauna na terenie Karpat

Zarówno ukształtowanie terenu, jak i klimat są na terenie Karpat zróżnicowane. Stąd – występuje tutaj prawdziwa mnogość gatunków roślinności oraz zwierząt. Czynnikiem determinującym obecność danych gatunków jest oczywiście wysokość. Piętra roślinności jakie wyróżniamy w Karpatach mają indywidualne nazwy, lecz można je również sklasyfikować w sposób bardziej ogólny, rosnąco:

  • piętro pogórza (od 300 do nawet 700 m.n.p.m.) – najczęściej jest porośnięte przez lasy mieszane, tereny są dostępne, toteż często bywają zagospodarowane jako pola uprawne bądź inne;
  • regiel dolny (od 500 do 1000 bądź 1200 m.n.p.m.) – dominują tutaj lasy mieszane, bukowe, jodłowo – świerkowe, ale i zarośla olchowe, można również spotkać nisko położone pastwiska;
  • regiel górny (od 1000 – 1500 m.n.p.m.) – leśnie piętro górne, którego nie porastają już lasy liściaste. Zamiast tego występuje wiele borów świerkowych, z nielicznymi polanami;
  • piętro kosodrzewiny (od 1500 – 1800 m.n.p.m.) – piętro subalpejskie, z roślinnością krzewiastą – w polskich Karpatach kosodrzewina występuje zarówno w paśmie Beskidów, jak i Tatr, ale już w Bieszczadach brak regla górnego, natomiast kosodrzewina jest zastąpiona przez wysokogórskie łąki i tereny trawiaste;
  • piętro halne, inaczej alpejskie (od 1800 – 2300 m.n.p.m., choć zdarza się, że dolna granica zaczyna się już od 1300 m.n.p.m.) – to wysokość, na której można spotkać głównie roślinność trawiastą, zioła, niskie krzewinki. Bogactwo gatunków zależy od podłoża – na wapiennym (w Tatrach Zachodnich) panują korzystniejsze warunki dla ich rozwoju, natomiast w Tatrach Wysokich – gorsze z uwagi na podłoże granitowe;
  • turnie – ostatnie piętro roślinności, znajdujące się na wysokości powyżej 2300 m.n.p.m., z najbardziej ostrym klimatem, sprawiającym, że roślinne formacje są tutaj bardzo ubogie (ograniczają się do zagłębień terenu, szczelin skalnych etc.);

Na terenie regionu karpackiego w Polsce znajduje się 6 Parków Narodowych, 13 Krajobrazowych oraz 86 rezerwatów przyrody. Przetrwanie zagrożonych gatunków roślin oraz zwierząt stała się priorytetem, dzięki czemu wiele z gatunków występujących na obszarach górskich podlega ścisłej (rzadziej częściowej) ochronie. Do najczęściej wymienianych gatunków flory pozostających pod ochroną należą: szarotka alpejska, sasanka słowacka, warzucha tatrzańska, goździk lśniący, bieszczadzkie paprotniki (np. widlicz alpejski, pióropusznik strusi), kosaciec syberyjski, buławnik mieczolistny, śnieżyczka przebiśnieg, listeria jajowata.

Karpackie królestwo zwierząt obejmuje zarówno gatunki bezkręgowców, jak i kręgowców. Ich występowanie ponownie jest determinowane przez klimat. W Karpatach żyją duże, jak i mniejsze drapieżniki (będące w innych miejscach prawie na wymarciu): wilki szare, rysie euroazjatyckie, żbiki europejskie, dziki, niedźwiedzie, borsuki europejskie, lisy rude. Zbocza stanowią schronienie również dla zwierząt roślinożernych i rzecznych, jak jelenie, świstaki tatrzańskie, kozice północne, wydry czy bobry. Bogactwo gatunków dotyczy także świata ptaków, z których najbardziej charakterystyczne pozostają: orły przednie, puchacze, bociany czarne, głuszce zwyczajne, orliki krzykliwe, myszołowy. Zarówno na terenie Beskidów, Bieszczad, jak i Tatr spotkać można rozlicznych przedstawicieli gadów oraz płazów – salamandrę plamistą, padalca, traszkę górską, żmije, a także interesujące przykłady zwierząt bezkręgowych, obejmujących ponad 3000 gatunków (od chrząszczy, poprzez muchówki, motyle, aż po mięczaki).

 

Oceń artykuł
Sending
User Review
4.17 (24 votes)
By |2018-03-01T16:56:57+00:00Listopad 29th, 2015|Categories: góry podstawowe informacje, informacje, karpaty, polecane|Tags: , , , , , |

About the Author:

Rocznik 82. Z wykształcenia stomatolog. Mieszkaniec Katowic. Pasjonat fotografii i internetu. Kiedyś projekt odkryjslaskie.org obecnie głównie 1001miejsc.pl Zawodowo związany z myclinic.pl