Polskie Sudety – informacje ogólne, podział

Sudety – informacje, podział, wskazówki

Sudety są jednymi z najstarszych gór w Polsce. Rozciągają się w naszym kraju na obszarach województwa dolnośląskiego oraz opolskiego, a także w Czechach na terenie kraju usteckiego,libereckiego, hradeckiego, ołomunieckiego oraz morawsko – śląskiego, a częściowo też w niemieckiej Saksonii. Mimo, iż to na terenie naszego państwa znajduje się najwyższy szczyt Sudetów – Śnieżka, to również w części Czeskiej góry te pozostają najwyższym masywem. Sudety charakteryzują się zróżnicowaną rzeźbą terenu, co doceniają przede wszystkim miłośnicy turystyki pieszej, pokonywania tras trekkingowych, czy też wielbiciele ekstremalnych zjazdów na nartach czy snowboardzie.

Podział podstawowy

Ogólnie Sudety dzielone są na Zachodnie, Środkowe oraz Wschodnie, a także na część nazywaną Przedgórzem Sudeckim. Malowniczo przedstawiają się granice pomiędzy kolejnymi częściami – Zachodnie i Środkowe Sudety dzielone są przez Bramę Lubawską, Przełęcz Domanowską oraz dolinę Nysy Szalonej, a Środkowe i Wschodnie – Przełęcze Międzyleską, Kłodzką oraz dolinę Nysy Kłodzkiej. Przedgórze Sudeckie jest oddzielone bardziej wyraźnie, a próg ciągnie się przez liczne kilometry. Każda z części składa się z co najmniej kilku pasm i grup geograficznych. W Sudetach Zachodnich są to: Karkonosze i Podgórze Karkonoskie, Kotlina Jeleniogórska, Góry i Pogórze Izerskie, Kotlina Żytawska, Góry i Pogórze Łużyckie, Góry i Pogórze Kaczawskie, Rudawy Janowickie. W Sudetach Środkowych wyróżnia się natomiast: Góry Sowie, Góry Bardzkie, Góry Stołowe, Góry Kamienne, Góry Wałbrzyskie, Góry Orlickie i Bystrzyckie, Pogórze Orlickie,Pogórze Bolkowsko – Wałbrzyskie, Obniżenie Noworudzkie, Kotlinę Kłodzką, Kotlinę Kamiennogórską, Rów Górnej Nysy. Sudety Wschodnie składają się z kolei m.in. z następujących pasm: Masywu Śnieżnika, Gór Bialskich, Gór Złotych, Wysokiego i Niskiego Jesionika. Sudety są regionem o bogatej budowie geologicznej (wyróżnić można skały metamorficzne, osadowe i magmowe wywodzące się z różnych okresów), a także bujnej roślinności. Ich urokliwe położenie sprawia, że co roku kurorty, takie jak położony w Karkonoszach Karpacz, są oblegane przez turystów z całej Europy, niezależnie od tego, czy mamy sezon zimowy czy letni.

Najpopularniejsze pasma i ich najwyższe szczyty

Karkonosze to najbardziej znana część Sudetów. Są one jednocześnie najwyższym jak i ich granicznym pasmem, którego szczególną ozdobę stanowi malowniczo położona Śnieżka (1602 m.n.p.m). Poza tym szczytem w Karkonoszach turystów przyciągają również takie ośrodki przyrodniczo – rekreacyjne jak Kopa (1375 m.n.p.m.) oraz Szrenica (1362 m.n.p.m.). Warto wspomnieć, że infrastruktura turystyczna należy do prężnie rozwijających się, a w regionie nie brakuje miejsc noclegowych (np. w Karpaczu), ani udostępnianych specjalnie dla odwiedzających atrakcji.
Masyw Śnieżnika również znajduje się na granicy polsko – czeskiej, a najwyższy szczyt ponownie znajduje się po stronie rodzimej. Śnieżnik (1425 m.n.p.m.) to masyw wyjątkowy, bowiem odchodzą od niego kolejne grzbiety górskie, takie jak: Mały Śnieżnik (1337 m.n.p.m.), Trójmorski Wierch (1145 m.n.p.m.), Czarna Góra (1205 m.n.p.m.), Średniak (1210 m.n.p.m.), Gowork (1320 m.n.p.m.), Puchacz (1175 m.n.p.m.). W Masywie Śnieżnika znajdują się również takie szczególne elementy krajobrazu, jak Jaskina Radochowska czy Jaskinia Niedźwiedzia, a także wodospad Wilczki (o imponującej wysokości 22 metrów);
Góry Sowie znajdujące się w Sudetach Środkowych nie obejmują co prawda tak wysokich szczytów, niemniej jednak stanowią najstarszą część Sudetów i posiadają unikalną budowę geologiczną (prekambryjskie gnejsy). Do najważniejszych szczytów, o zróżnicowanej wysokości, można zaliczyć: Wielką Sowę (1015 m.n.p.m.), Małą Sowę (972 m.n.p.m.), Kalenicę (964 m.n.p.m.), Słoneczną (949 m.n.p.m.), Sokolicę (913 m.n.p.m.), Popielak (856 m n.p.m.), Malinową (839 m n.p.m.).
Góry Stołowe będące niezwykle charakterystycznym pasmem z uwagi na swoją wyjątkową rzeźbę terenu. Góry płytowe tworzące masyw stanowią nie lada gratkę dla wędrowców. Do zdobycia jest tutaj między innymi Szczeliniec Wielki (919 m.n.p.m.), a wśród atrakcji znajdują się również labirynty skalne, w tym najbardziej znany – Błędne Skały.
Warunki klimatyczne i krajobrazowe Sudetów

Prócz zróżnicowanej geologicznej budowy w Sudetach charakterystyczne są różne typy krajobrazu oraz form ukształtowania powierzchni. Pasma górskie przyjmują zarówno postać wzniesień kopulastych, stożkowych, jak i stromych urwisk, gór płytowych, rozrogów, a przecinające je doliny rzeczne mają różnorodne szerokości. Sieć rzeczna Sudetów jest wyjątkowo rozwinięta, z gór wypływają m.in. źródła Odry, Łaby oraz Morawy. Każda z rzek posiada rozliczne dopływy, zarówno na terenie Polski, jak i Czech. Charakterystycznym elementem krajobrazu górskiego w rejonie sudeckim są również wodospady. Wykształciły się one w miejscach, gdzie skały o różnej strukturze oraz wieku stykały się ze sobą. Wśród najbardziej znanych wodospadów na polskiej stronie warto wymienić m.in. Wodospad Kamieńczyka, Wodospad Łomnicki, Wodospad Szklarski oraz Wodospad Podgórnej (wszystkie w Karkonoszach), ale też Wodospad Wilczki znajdujący się w Masywie Śnieżnika. Dużo większe znaczenie gospodarcze mają natomiast wody podziemne – źródła mineralne, które pozwalają zaopatrywać okoliczne miejscowości w wodę pitną (m.in. Cieplice – Zdrój, Jedlina Zdrój, Kudowa – Zdrój, Duszniki – Zdrój, Polanica – Zdrój).

Świat flory i fauny na terenie Sudetów jest zróżnicowany z uwagi na warunki klimatyczne. Charakterystyczne jest jednak z reguły piętrowe rozmieszczenie roślinności obejmujące wysokości: od 500 m.n.p.m. – gdzie znajdują się łąki, ale też pola uprawne; od 500 – 1000 m.n.p.m. – regle dolne z borami świerkowymi i lasami bukowo – świerkowymi; od 1000 – 1250 m.n.p.m. – regle górne, porośnięte głównie przez bory świerkowe oraz powyżej 1250 m.n.p.m. – piętro kosodrzewiny, porośnięte przez roślinność rzadką i chronioną, taką jak kosodrzewina (sztucznie wprowadzona, lecz zaadaptowana do sudeckich warunków). Do najbardziej charakterystycznych gatunków roślin znajdujących się jedynie na terenie Sudetów zaliczamy m.in.: brzozę karłowatą (na terenie Gór Izerskich i Bystrzyckich), cyklamen purpurowy (w Górach Kaczawskich), dzwonek karkonoski i gnidosz sudecki, skalnicę śnieżną( rosnące jedynie na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego), wiechlinę niską (trawę występującą w Masywie Śnieżnika), kukułkę sudecką (jeden z najrzadszych gatunków storczyka, rosnący w pojedynczych skupiskach).

W przypadku świata zwierząt wiele gatunków wraz z upływem wieków niestety wyginęło. Nie oznacza to jednak, iż obecna różnorodność gatunkowa jest uboga – przeciwnie, wśród ssaków roślinożernych oraz drapieżnych można podziwiać: jelenie, łasice, borsuki europejskie, kunę domową, gronostaja europejskiego, wydrę europejską, norkę europejską, tchórza zwyczajnego, a także mniejsze gryzonie – kreta europejskiego, popielicę szarą, koszatkę leśną. Ptaki szybujące nad sudeckimi pasmami to m.in.: cietrzewie, głuszce, słowiki rdzawe, drozdy śpiewaki, pliszki górskie, mysikróliki zwyczajne, bieliki, jastrzębie zwyczajne, puchacze, puszczyki, krogulce, myszołowy. Na szlakach nierzadko można się też natknąć na płazy, takie jak salamandra plamista czy traszka górska, oraz gady, do których zaliczają się zaskroniec, żmija zygzakowata, jaszczurka żyworodna czy padalec zwyczajny. Z uwagi na rozwiniętą sieć rzek w Sudetach występują też liczne gatunki ryb oraz mięczaków.
By Marek Stránský (Čeština: vlastní díloEnglish: my own work) [GFDL or CC BY 3.0], via Wikimedia Commons

By | 2016-07-12T21:54:36+00:00 Listopad 29th, 2015|Categories: blog, góry podstawowe informacje, informacje, sudety|

About the Author:

Rocznik 82. Z wykształcenia stomatolog. Mieszkaniec Katowic. Pasjonat fotografii i internetu. Kiedyś projekt odkryjslaskie.org obecnie głównie 1001miejsc.pl Zawodowo związany z myclinic.pl