Poznaj z nami zabytki UNESCO w Polsce.

Lista Światowego Dziedzictwa UNESCO od 1977 roku gromadzi i pomaga chronić najważniejsze obiekty, które ze względu na swoją unikatową wartość kulturową lub przyrodniczą są niezwykle ważne dla ludzkości. Już w 1978 roku dwa polskie obiekty znalazły się na tej liście, obecnie jest ich czternaście. Poznajcie zabytki UNESCO w Polsce!

Stare Miasto w Krakowie

było pierwszym zabytkiem z Polski, który wpisany został na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1978 roku. O niezwykłej wartości krakowskiej starówki świadczy także fakt, że był to jeden z pierwszych dwunastu wpisów na liście. Otoczone Plantami Stare Miasto, którego centrum jest Rynek Główny, skrywa w swoim wnętrzu nie tylko najpiękniejsze zabytki Krakowa, ale także całej Polski i Europy!

W odległości zaledwie 10 kilometrów od Krakowa znajduje się Kopalnia Soli w Wieliczce, która w 1978 roku również została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa jako drugi polski obiekt. Kopalnia to 9 poziomów, 360 kilometrów podziemnych chodników, a także rzeźbione w soli ołtarze i figury. W 2013 roku wpis rozszerzono o Zamek Żupny w Wieliczce oraz Kopalnię Soli w Bochni.

Rok później na liście znalazł się zespół nazistowskich obozów koncentracyjnych i zagłady Auschwitz-Birkenau, który działał w latach od 1940 do 1945, był to największy zespół obozowy III Rzeszy. Pozostałości po tych kompleksach są okropnym świadectwem ludobójstwa, które miało miejsce w ich murach, obecnie funkcjonuje tam Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Stolica polski również została uwzględniona przez UNESCO i w 1980 roku dokonano wpisu Starego Miasta w Warszawie. Jest to unikatowy w skali światowej przykład prawie całkowitej odbudowy zabytków, gdyż w rezultacie działań wojennych zniszczeniu uległo ponad 85% oryginalnych zabudowań. Przez pięć lat po wojnie społeczeństwo odbudowało warszawską starówkę i odtwarzało budowle, których historia sięga nawet XIII wieku. Decyzja o dokonaniu wpisu Starego Miasta w Warszawie była niezwykła, ponieważ odbudowa i rekonstrukcja w myśl teorii konserwatorskiej jest równa fałszowaniu historii, jednak patrząc na ogromną wolę mieszkańców miasta oraz całego narodu polskiego nie można było nie zauważyć, jak wielka jest chęć przywrócenia tego miejsca do życia i jak wiele pracy włożono w to, aby starówka odzyskała swój oryginalny wygląd.

Założone w XVI wieku przez Jana Zamoyskiego miasto Zamość, a konkretniej Stare Miasto w Zamościu, znalazło swoje miejsce na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1992 roku. Perła renesansu, jak często nazywany jest Zamość, zbudowana została przez włoskiego architekta i widać w nim wiele inspiracji włoskimi tradycjami architektonicznymi.

Ratusz. Stare miasto. Zamość

Ratusz. Stare miasto. Zamość

By MaKa~commonswiki (Own work)

[CC BY-SA 2.5-2.0-1.0], via Wikimedia Commons

Nie można zapomnieć o średniowiecznym zespole miejskim Torunia (wpis z 1997 r.), który założony został przez Zakon Krzyżacki, a od siedmiu stuleci średniowieczny plan miasta pozostał bez zmian. Jedną z ważniejszych budowli tego miasta jest zbudowany w gotyckim stylu ratusz z XIV wieku, jest to jeden z największych budynków ceglanych na Starym Kontynencie.

Związany z Zakonem Krzyżackim jest również kolejny zabytek – Zamek Krzyżacki w Malborku. Od 1309 zastąpił Wenecję jako siedziba Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego. Ceglana budowla z biegiem lat popadała w ruinę i na przełomie XIX i XX wieku została odrestaurowana, co pozwoliło nie tylko cieszyć się jej odświeżonym widokiem, ale także pozwoliło na opracowanie wielu technik konserwatorskich, wykorzystywanych do dzisiaj.

Zamek krzyżacki. Malbork. UNESCO

Zamek krzyżacki. Malbork. UNESCO

Autor: Asfilm (Praca własna) [CC BY-SA 3.0 pl], Wikimedia Commons

Pionierska pod względem architektonicznym Hala Stulecia we Wrocławiu (wpis w 2006 r.) jest stosunkowo nową budowlą, oddaną do użytku w 1913 roku po dwóch latach prac budowlanych. Ten obiekt służący rekreacji zbudowany jest na planie koła i posiada wysoką na 23 metry kopułę. Ten przełomowy pod względem architektonicznym budynek jest w stanie pomieścić 6000 osób na widowni i wykonany został z żelazobetonu.

Wśród polskich zabytków wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO nie brakuje obiektów sakralnych. W 1999 roku pojawiła się na niej Kalwaria Zebrzydowska: manierystyczny zespół architektoniczny i krajobrazowy oraz park pielgrzymkowy. Niezmienna w swojej formie od XVII wieku Kalwaria Zebrzydowska jest symbolem dla Męki Pańskiej oraz dla życia Matki Boskiej.

Budowle sakralne o konstrukcji szkieletowej, czyli Kościoły Pokoju w Świdnicy i Jaworze (wpis w 2001 r.), pierwotnie były protestanckimi miejscami modlitw. Pomimo wielu ograniczeń nałożonych na ewangelików, którzy dostali pozwolenie na budowlę trzech świątyń (jednak z nich spłonęła) udało stworzyć się zdumiewające przepychem miejsca kultu religijnego zbudowane z drewna oraz gliny. Kościół w Świdnicy to największa barokowa świątynia drewniana na całym świecie.

W 2003 roku na Listę wpisano drewniane kościoły południowej Małopolski z miejscowości Binarowa, Blizne, Dębno, Haczów, Lipnica Murowana oraz Sękowa. Są one przykładami średniowiecznej budowy kościołów rzymskokatolickich, ufundowanych przez rodziny szlacheckie.

Natomiast dziesięć lat później na Liście umieszczono drewniane cerkwie w polskim i ukraińskim regionie Karpat. Wpis transgraniczny obejmuje 16 cerkwi, w tym połowa z terytorium Polski. Polskie cerkwie znajdują się w miejscowościach: Radruż, Chotyniec, Smolnik, Turzańsk, Powroźnik, Owczary, Kwiatoń i Brunary Wyżne. Są to budowle o konstrukcji zrębowej, budowane w wiekach od XVI do XIX.

Cerkiew. Radruż. UNESCO

Cerkiew. Radruż. UNESCO

By pl.wiki: Wp (Own work) [GFDL, CC-BY-SA-3.0 or CC BY-SA 2.5-2.0-1.0], via Wikimedia Commons

Osobliwym wpisem jest ostatni naturalny ekosystem leśny w Europie, czyli Puszcza Białowieska. Jest to wpis transgraniczny polsko-białoruski, aktualnie po stronie Polskiej obejmuje prawie 60 tysięcy hektarów, czyli prawie cały teren Puszczy Białowieskiej. Jest ona miejscem zamieszkania wilków, rysi, żubrów oraz wydr.

Park Mużakowski wpisany w 2004 roku nie jest przykładem działania sił natury na dziewiczym terenie, ale dziełem stworzonym przez człowieka w latach 1815 do 1844. Rozciąga się on na polsko-niemieckiej granicy, wzdłuż Nysy Łużyckiej. Jego powstanie zapoczątkowało nowy etap w architekturze krajobrazu, a sam park przemyślany został na wzór rajskiego ogrodu. Na terenie Parku Mużakowskiego znajduje się zamek, arboretum oraz liczne mosty.

Sending
User Review
0 (0 votes)